ميرزا خانلرخان

79

سفرنامه خانلرخان اعتصام الملك ( فارسى )

حاج ميرزا محمد رضاى مستشار الملك « 1 » پيشكار خراسان ساخته است ، و يك چاپارخانهء وسيعى كه از همه چاپارخانه‌هاى ممالك محروسه بزرگتر است . از زعفرانى تا شورياب مىگويند چهار فرسخ است ، اما ما در پنج ساعت آمديم . گويا پنج فرسخ باشد . پهلوى رباط مستشار الملك حمامى و آب‌انبارى هم هست ولى هردو بىآب و آتش بود . روز دوشنبهء بيست و نهم . وقت طلوع آفتاب از منزل شورياب روانه شده ، ظهر در نصرآباد كه دو فرسخى شهر نيشابور است ، و شش سهم آن مال حاجى ميرزا ابو القاسم مجتهد نيشابور ، و سه سهم مال رعيت است ، و در قلعهء آن چهل پنجاه خانوار رعيت دارد ، و سى تومان ماليات دارد ، نهار چلو و قورمه‌سبزى و گوشت كوبيده خورديم و روانه شديم . حاجى محمد خان سرتيپ فوج عرب عجم را ديديم كه با فوج از خراسان برگشته به شاهرود مىرود . خلاصه سه ساعت به غروب مانده به شهر نيشابور رسيديم . مسافت شش فرسخ بود . در شهر نيشابور كاروانسراى ميرزا محمد حسين مستوفى نيشابورى كه اين اوقات نايب الحكومهء تربت است ، منزل كرديم . حاجى على بيك آدم جناب مؤتمن الملك متولىباشى ارض اقدس ، آنجا تحصيلدار ( است ) . شش هزار تومان مواجب جناب معظم اليه بود . خيلى خدمتگذارى كرد . ما را به حجرهء خودش برد ، چاى داد ، آدم فرستادم ميرزا اسمعيل را كه رئيس تلگرافخانهء آنجا بود خبر كردند ، آمد تا غروب نشست . اصرار كرد كه به تلگرافخانه برويم . اول قبول نكردم ، به ملاحظهء همراهى با حاجى اسكندر خان .

--> ( 1 ) - حاجى ميرزا محمد رضاى مستوفى سبزوارى ابتدا لقبش مستشار التوليه بود . در سال 1284 ملقب به مستشار الملك گرديد . در سال 1300 ه . ق ملقب به مؤتمن السلطنه شد . چندين سال پيشكار ماليه يا به اصطلاح آنزمان وزير مملكت خراسان بود در سال 1308 ه . ق درگذشت .